Sermaye Piyasası Araçları 1

Borçlanma Aracı Sahipleri Kurulu

Borçlanma Aracı Sahipleri Kurulu

Borçlanma Aracı Sahipleri Kurulu, borçlanma aracı yatırımcılarının dağınık ve tek tek hareket eden bir topluluk olmaktan çıkıp belirli durumlarda ortak irade oluşturabilmesini sağlayan çok önemli bir yapıdır. Bu sistem, özellikle değişen ekonomik koşullar karşısında hem ihraççının hem de yatırımcıların borçlanma aracının hüküm ve şartlarını yeniden değerlendirebilmesine imkan tanır.

1) BASK Sisteminin Ortaya Çıkış Amacı

Kitaptaki açıklamaya göre BASK sistemi, yatırımcıların değişen koşullara göre toplu bir şekilde hareket edebilmesine ve ihraççılar ile yatırımcıların borçlanma araçlarının hüküm ve şartlarının değiştirilmesi yönünde mutabakata varabilmesine imkan sağlamak amacıyla düzenlenmiştir. Bu yapı, Sermaye Piyasası Kanunu’na eklenen 31/A maddesine dayanılarak çıkarılan II-31/A.1 sayılı Borçlanma Aracı Sahipleri Kurulu Tebliği ile kurulmuştur.

Bu nedenle BASK, yalnızca teknik bir toplantı mekanizması değildir. Esasen yatırımcı korumasını güçlendiren, borçlanma aracının ekonomik gerçekliği ile hukuki rejimi arasında bağ kuran ve özellikle ödeme güçlüğü, yeniden yapılandırma veya yatırım kararını etkileyecek değişiklikler gibi durumlarda ortak hareket zemini yaratan bir sistemdir.

Akılda Kalsın

BASK = yatırımcıların toplu hareket mekanizması.
Temel işlev = hüküm ve şart değişikliklerinde ortak irade oluşturmak.

2) Kimler BASK’ı Oluşturur?

SPKn md. 31/A hükmü uyarınca, ihraççının tedavülde bulunan borçlanma araçlarının sahipleri borçlanma aracı sahipleri kurulunu oluşturur. Ayrıca ihraççının her bir tertip borçlanma aracı sahipleri de ayrı bir borçlanma aracı sahipleri kurulu oluşturabilir.

Burada sınav açısından kritik ayrım şudur: sistem tek bir homojen kuruldan ibaret değildir. Bir yandan ihraççının tedavülde bulunan tüm borçlanma araçlarının sahiplerini kapsayan daha geniş kurul yapısı vardır; diğer yandan her bir tertibin yatırımcıları kendi içinde ayrı kurul oluşturabilir. Bu nedenle “her tertip için ayrı kurul olabilir” bilgisi özellikle akılda tutulmalıdır.

3) Tertip BASK Neden Önemlidir?

Kitaptaki metne göre, borçlanma aracına ait asli hüküm ve şartlarda yatırımcıların yatırım kararlarını etkileyecek nitelikte değişiklik yapılabilmesi için öncelikle Tertip BASK kararı alınması gerekir.

Bu çok önemli bir sınav bilgisidir. Çünkü burada sistemin merkezine “Tertip BASK” yerleştirilmiştir. Asli hüküm ve şartlarda yapılacak her değişiklik otomatik olarak ihraççı tarafından tek taraflı belirlenemez; yatırım kararını etkileyecek nitelikte bir değişiklik varsa önce ilgili tertibin yatırımcı iradesi aranır.

4) Asli Hüküm ve Şart Kavramı

Kitapta asli hüküm ve şart kavramının asgari olarak faiz, vade ve anapara unsurlarını kapsadığı belirtilmektedir. Bunun yanında, ihraççı tarafından borçlanma aracına ilişkin hazırlanan izahname veya ihraç belgesinde ya da bu belgelere dayanılarak MKK’da tanımlanmış diğer hüküm ve şartlar da ihtiyari olarak asli hüküm ve şart sayılabilir.

Bu nedenle asli hüküm ve şart kavramı sadece üç kelimeden ibaret dar bir alan değildir. Asgari çekirdek faiz-vade-anaparadır; ancak ihraççı belirli başka unsurları da asli hüküm ve şart olarak kurgulayabilir. Sınavda “aşağıdakilerden hangisi asli hüküm ve şarttır?” ya da “aşağıdakilerden hangisi asgari çekirdeğe dahildir?” gibi sorular bu noktadan gelir.

Sınav İçin Kritik Nokta

Asli hüküm ve şartların asgari çekirdeği:
faiz + vade + anapara

5) Hangi Değişikliklerde Tertip BASK Toplanır?

Kitaba göre asli hüküm ve şartlarda veya ihraççı tarafından ihtiyari olarak asli hüküm ve şart kabul edilen diğer unsurlarda yapılması düşünülen değişikliklerin, yatırımcıların yatırım kararlarını etkileyecek nitelikte olması halinde Tertip BASK’ın toplanması gerekir.

Buradaki ayırt edici ölçüt, değişikliğin “yatırım kararını etkileyecek nitelikte” olup olmadığıdır. Yani her küçük teknik düzeltme aynı sonucu doğurmaz. Ama faiz, vade, anapara veya yatırımcının ekonomik ve hukuki pozisyonunu etkileyen diğer ciddi şartlar değişiyorsa, bu durumda kurul iradesi devreye girer.

6) Çağrı ve Toplantı Esasları Nerede Gösterilir?

Borçlanma aracı sahipleri kurulunun ihraççının yönetim kurulu tarafından veya borçlanma araçları sahipleri tarafından toplantıya çağrılmasına ve kurulda karar alınmasına ilişkin esasların ve şartların, ihraççı tarafından borçlanma aracı ihracı nedeniyle hazırlanan izahname ve/veya ihraç belgesinde belirlenmesi zorunludur.

Bu bilgi çok önemlidir. Çünkü BASK sistemi sonradan doğaçlama şekilde kurulmaz. Yani “gerekirse bakarız” mantığı yoktur. Daha ihraç aşamasında, çağrının nasıl yapılacağı ve karar alma mekanizmasının nasıl işleyeceği dokümanda gösterilmelidir.

7) Karar Nisabı: Tertip Kurul

Kitaptaki açıklamaya göre, Kurul tarafından veya izahname/ihraç belgesinde daha ağır nisap öngörülmemişse, her bir tertip borçlanma araçlarının nominal bedelleri toplamının asgari yarısını temsil eden borçlanma aracı sahiplerinin olumlu oyu ile karar alınabilir.

Ancak bir başka yerde, özellikle Tertip BASK toplantılarında kararların, izahname ve/veya ihraç belgesinde aksine daha ağır nisap öngörülmedikçe, her bir tertibin tedavülde bulunan toplam nominal bedelinin üçte iki çoğunluğunu temsil eden borçlanma aracı sahiplerinin olumlu oyu ile alınacağı da vurgulanmaktadır.

Bu nedenle sınav çalışırken şu ayrımı dikkatle okumak gerekir: metinlerde yer verilen nisap bilgileri bağlama göre farklı görünüm kazanabilir. Kullanılan kaynağın anlattığı sistematik içinde, özellikle Tertip BASK için üçte iki olumlu oy eşiği öne çıkarılmaktadır.

8) Tüm Tedavüldeki Borçlanma Araçlarının Sahiplerinin Oluşturduğu Kurulda Nisap

İhraççının tedavülde bulunan tüm borçlanma araçlarının sahiplerinin oluşturacağı kurul bakımından ise, yine daha ağır bir nisap öngörülmemişse, tedavülde bulunan tüm borçlanma araçlarının nominal tutarının asgari yarısını temsil eden borçlanma aracı sahiplerinin olumlu oyu şarttır.

Bu bilgi, tertip bazlı kurul ile tüm araçları kapsayan kurul arasında ayrım yapılması gerektiğini gösterir. Sınavda bu ikisinin bilerek karıştırılması çok muhtemeldir.

Akılda Kalıcı Formül

Tertip bazında düşün → tertip yatırımcısı.
Tüm tedavülde düşün → tüm yatırımcı kitlesi.
Nisap sorusunda bağlamı mutlaka ayır.

9) Kararların Bağlayıcılığı

Kurulca öngörülen nitelikli çoğunlukla alınacak BASK kararları, bu kararlara olumlu oy vermeyen borçlanma aracı sahipleri için de hüküm ifade eder.

Bu hüküm çok önemli bir yatırımcı hukuku mantığı taşır. Aksi halde kurul kararlarının kolektif etkisi olmaz ve sistem işlemezdi. BASK’ın gerçek anlamda işlevsel olabilmesi için çoğunlukla alınan kararların sadece destekleyenleri değil, tüm ilgili yatırımcı kitlesini bağlaması gerekir.

10) Temsilci Atanabilmesi

Kitaba göre borçlanma aracı sahiplerini temsil etmek üzere temsilci atanabilir.

Bu hüküm, BASK sisteminin yalnızca bireysel katılımla yürüyen katı bir toplantı düzeni olmadığını gösterir. Özellikle yatırımcı kitlesinin dağınık olduğu veya temsile ihtiyaç duyduğu durumlarda temsilcilik kurumu, kurulun işleyişini kolaylaştırır.

11) Temerrüt Sonrası Çok Kritik Sonuç

Kitaptaki en dikkat çekici düzenlemelerden biri şudur: borçlanma araçlarının geri ödemelerinde temerrüt oluştuktan sonra, bu araçların hüküm ve şartlarının değiştirilmesi halinde, temerrüt nedeniyle başlatılmış tüm takipler, ilgili borçlanma aracının hüküm ve şartlarının değiştirilmiş kabul edildiği tarih itibarıyla durur.

Ayrıca ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararları uygulanmaz; bir takip muamelesi ile kesilebilen zamanaşımı ve hak düşüren müddetler işlemez. Borçlanma aracından doğan tüm borçlar ifa edildikten sonra da duran takipler düşer.

Bu, sınavda doğrudan gelebilecek kadar güçlü bir düzenlemedir. Çünkü burada yalnızca kurul kararı değil, kararın icra-iflas hukuku boyutunda sonuç doğurması da söz konusudur.

En Kritik Tuzak Alanı

Temerrüt sonrası hüküm ve şart değişirse:
takipler durur + ihtiyati tedbir/haciz uygulanmaz + süreler işlemez

12) MKK Belgesinin Önemi

İhraççıların borçlanma araçlarına ilişkin ödeme yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle, MKK tarafından düzenlenip hak sahiplerine verilen belge, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun 68 inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen belgelerden sayılır.

Bu hüküm, sermaye piyasası sistemindeki kayıt düzeninin icra hukukunda da sonuç doğurabileceğini göstermektedir. Dolayısıyla MKK yalnızca teknik bir kayıt kurumu değil; belirli uyuşmazlıklarda hak ispatı bakımından da güçlü bir konuma sahiptir.

13) Bu Konu Sınavda Nasıl Sorulur?

Bu başlık genellikle şu kalıplarda sorulur:

• BASK sisteminin amacı nedir?
• Asli hüküm ve şartların asgari unsurları nelerdir?
• Hangi değişikliklerde Tertip BASK gerekir?
• Nisap oranı nedir?
• Kararlar olumsuz oy verenleri bağlar mı?
• Temerrüt sonrası hüküm ve şart değişirse takipler ne olur?
• MKK tarafından verilen belge hangi kanun maddesi bakımından önem taşır?

Yani bu konu salt ezber değil; kavram ayrımı ve sonuç bilgisi birlikte ister.

Akılda Kalıcı Son Formül

BASK = Toplu Hareket + Asli Şart Değişikliği + Nitelikli Çoğunluk + Bağlayıcılık + Temerrüt Sonrası Koruma

Sınav İçin Son Özet

• BASK sistemi, yatırımcıların toplu şekilde hareket etmesini sağlar.
• Asli hüküm ve şartların asgari çekirdeği faiz, vade ve anaparadır.
• Yatırım kararını etkileyecek nitelikte değişiklikler için Tertip BASK kararı gerekir.
• Toplantıya çağrı ve karar alma esasları izahname veya ihraç belgesinde yer almalıdır.
• Nitelikli çoğunlukla alınan kararlar olumsuz oy verenleri de bağlar.
• Borçlanma aracı sahiplerini temsil etmek üzere temsilci atanabilir.
• Temerrüt sonrası hüküm ve şart değişirse takipler durur, tedbir ve haciz uygulanmaz, süreler işlemez.
• MKK’nın verdiği belge İİK 68/1 belgesi sayılır.