Ana Sayfa / Finansal Analiz / Müşteri Risk Skoru ve Güvenli Satış Limiti Online Hesaplama Aracı
Finansal Analiz • Müşteri Riski • Tahsilat • Vadeli Satış Limiti • 25-40 dk okuma • 2026-02-13

Müşteri Risk Skoru ve Güvenli Satış Limiti Online Hesaplama Aracı

Bu sayfa iki bölümden oluşur: (1) üstteki hesaplayıcı ve (2) alttaki detaylı rehber. Hesaplayıcı; bir müşteri için risk skoru, güvenli vadeli satış limiti (açık hesap/cari limit), vade/aksiyon önerileri ve tutarlılık kontrolleri üretir.
Hedef “Bu müşteriye aynı anda ne kadar açık hesap taşıyabilirim?” sorusuna hızlı ve anlaşılır bir yanıt vermek.

Not: Bu araç, pratik bir “vadeli satış / cari limit ön kontrolü” gibi çalışır. Nihai karar için sözleşmeler, teminat dokümanları, şirket limit politikası ve sektör dinamikleri ayrıca dikkate alınmalıdır.
Hesaplayıcıya Git Makale ve Rehber →
Kısa fikir: Müşteri riski sadece “öder mi?” sorusu değildir. Vade, gecikme davranışı, yoğunlaşma, koruma/teminat ve kârlılık birlikte okunmalıdır.
Kısaltmaların anlamları:
DSO Days Sales Outstanding (Ticari Alacak Gün / Ortalama Tahsilat Süresi)
CCC Cash Conversion Cycle (Nakit Dönüşüm Döngüsü) — işletme sermayesi etkisi

Hızlı Hesaplayıcı: Müşteri Risk Skoru + Güvenli Satış Limiti + Vade Önerisi

TR sayı formatı desteklenir. Örnek: 1.150.000. Sistem bu değeri 1.150.000 olarak yorumlar. Excel dışa aktarma: Bu sayfada girilen veriler, skor mantığı, formüller ve notlar ile birlikte tek dosyada indirilebilir.
Bilgilendirme: Veri giriş bölümleri ilk açılışta kapalıdır. Başlığa tıklayın: kapalıysa açılır, açıksa kapanır.
(Amaç: ilk bakışta form yoğunluğunu azaltmak.)

Bu hesaplayıcı ne yapıyor? (Basit anlatım)

Siz bu ekranda bir müşteri için birkaç temel bilgi giriyorsunuz: satış hacmi (müşterinin büyüklüğü), vade ve gecikme (ödemeyi ne kadar geciktiriyor), mevcut açık alacak (şu anki maruziyet), koruma/teminat (riski azaltan kalkan) ve kârlılık/operasyon (bu müşteriden gerçekten para kazanıyor muyuz?).

Sistem bu verileri birleştirip 100 üzerinden bir skor üretir. Basitçe: Risk yükselirse skor düşer. Ardından skora göre güvenli vadeli satış limiti (açık hesap/cari limit) ve vade önerisi verir.

  • Skor (0–100): 100’e yaklaştıkça “daha rahat”, 0’a yaklaştıkça “daha riskli”.
  • Risk bandı: Düşük / Orta / Yüksek / Kritik.
  • Önerilen satış limiti: Müşterinin aylık satışını (yıllık satış / 12) alır, şirketinizin politika katsayısı ile çarpar, sonra skora göre artırıp/azaltır. Yoğunlaşma yüksekse kırpar, teminat/koruma varsa sınırlı destek ekler.
  • Önerilen vade: Skor düştükçe vade kısalır; çok kötü skorda “peşin/koruma” önerilir.
  • Maruziyet/Limit: Şu anki açık alacağın, önerilen limite oranıdır. Oran yükseldikçe yeni sevkiyat için “kontrol/onarım” ihtiyacı artar.
Mini ipucu: “Otomatik Yorumlar” bölümünde sonuçlar günlük dille açıklanır. Veri tutarsızlığı varsa (ör. vadesi geçmiş alacak açık alacaktan büyük gibi) sistem uyarı üretir.

1) Şirket Parametreleri (Bazlar)

Şirketinizin toplam yıllık net satışıdır (KDV hariç). Müşteri payı (yoğunlaşma) hesabında payda olarak kullanılır. Boş kalırsa yoğunlaşma sağlıklı hesaplanamaz.
Şirketin hedef tahsilat süresidir. Bu araçta referans olarak tutulur; yorumlarda kıyas amaçlı kullanılabilir.
Limit önerisinin başlangıç kuralı: Limit ≈ (Müşteri aylık satış × bu katsayı). Örn: 1,0 → ~1 aylık satış; 1,5 → ~1,5 aylık satış.
Ekrandaki sonuçların yazım biçimini değiştirir. Hesaplamayı değiştirmez.
Baz gün sayısıdır (360/365 seçilebilir). Bu araçta “not” niteliğindedir.
Ekranda ve Excel çıktısında hangi para birimi yazacağını belirler (mantığı değiştirmez).
Kabul edilen formatlar: 1.150.000 / 1150000 / 1.150.000,50 / 1,150,000.50
İpucu: Binlik ayraçlar önemli değil; sistem sayıyı temizleyip anlayacak şekilde tasarlanmıştır.

2) Müşteri Kimliği ve Özet

Sadece takip amaçlıdır; rapor/Excel çıktısında görünür.
Bazı sektörlerde vade/riske küçük düzeltme uygulanabilir (minör etki).
Çok kısa ilişki küçük risk artırır; uzun ilişki küçük risk azaltır.
Sizin iç notunuzdur. Excel çıktısına aynen yazılır.
Risk — Skor — Limit — Vade —
İpucu: Bu KPI’lar aşağıdaki veriler değiştikçe otomatik güncellenir.

3) Detay Veri Girişi (Bölümler)

A) Satış Hacmi ve Yoğunlaşma ›Tıklayın, açılır
Bu müşteriye yapılan yıllık net satış (KDV hariç). “Müşteri payı” ve “limit baz satış” için ana veridir.
İpucu: Son 12 ay fiili satış veya plan/bütçe kullanılabilir.
= Müşteri satış / Toplam satış. Pay büyüdükçe yoğunlaşma riski artar.
Ortalama tek fatura büyüklüğüdür. Limitin “kaç faturayı taşıdığı” ve alt/üst sınırlar için kullanılır.
İpucu: Proje bazlıysa tipik/medyan değer seçilebilir.
Dalgalanma arttıkça açık alacak/tahsilat dalgalanması da artabilir (yorumlarda dikkate alınır).
Tek kontrata bağlılık varsa risk artar ve limitte küçük kırpım uygulanır.
İptal/iade baskısı arttıkça ihtilaf ve tahsilat sürtünmesi ihtimali artabilir.
Not: Yoğunlaşma arttıkça tek bir tahsilat problemi nakit akışını daha sert etkileyebilir.
B) Vade ve Tahsilat Davranışı ›Tıklayın, açılır
Sözleşmedeki nominal vade. Vade uzadıkça “vade riski” artar ve limit baskılanabilir.
Fiili tahsilat gecikmesi. Düzenli gecikme varsa risk daha yüksektir.
Bir kez yaşanan “en kötü” gecikme. Ortalama düşük ama maksimum yüksekse tekil olay olabilir.
Mutabakat/iade/evrak gibi süreçler sık sık sorun çıkarıyorsa tahsilat sürtünmesi artar.
Varsa tahsilat hızlanır; ancak marj etkisi ayrıca değerlendirilmelidir.
Peşin/akreditif/teminat mektubu gibi tipler “koruma” sayılır ve risk puanını düşürebilir.
Not: Skorlamada “ortalama gecikme” ve “maksimum gecikme” birlikte değerlendirilir.
C) Mevcut Alacak ve Maruziyet ›Tıklayın, açılır
Halen tahsil edilmemiş toplam alacak (brüt). “Limit kullanımı” hesabının payıdır.
İpucu: Cari hesap ekstresi / yaşlandırma raporundan alınabilir.
Vadesi geçmiş tutar yükseldikçe skor daha hızlı düşer.
Hukuki süreç sinyali risk bandını ağırlaştırabilir ve kritik uyarı üretebilir.
Aynı anda kaç fatura açık kalıyor? Limitin alt/üst sınır kontrolünde kullanılır.
Bu müşteriyle ilgili geçmiş zarar/şüpheli varsa giriniz (24 ay). Risk puanına yansır.
Ödeme planı çoğu zaman risk sinyalidir; iyi yönetiliyorsa geçiş dönemi olabilir.
Not: Vadesi geçmiş alacağın yüksekliği skoru hızlı aşağı çeker ve limit önerisini kırpar.
D) Teminat ve Koruma Katmanları ›Tıklayın, açılır
Teminat mektubu, depozito, bloke, ipotek vb. nakde çevrilebilir teminatların parasal karşılığı.
Kalite yükseldikçe teminatın risk azaltma etkisi artar.
Kredi sigortası/faktoring gibi mekanizmalar tahsilat riskini azaltabilir.
Çek/senet varsa kalite önemlidir. Zayıf kalite risk artırıcı sinyal olabilir.
Grup/şahıs garantisi risk algısını sınırlı ölçüde azaltabilir.
= Teminat / Açık alacak. %100’e yaklaşması güçlü koruma anlamına gelir.
Not: Teminat risk algısını düşürür; ancak limit, yoğunlaşma ve maruziyet nedeniyle yine de sınırlı kalabilir.
E) Kârlılık ve Operasyonel Sürtünme ›Tıklayın, açılır
Çok düşük marj + uzun vade “finansman yükü” yaratabilir.
İade/iskonto artarsa ihtilaf ve tahsilat sürtünmesi artabilir.
Sorunlar iade ve tahsilat gecikmesi doğurabilir.
Fiyatlama gücü düşükse marj/vade dengesi bozulabilir.
Müşteriyi kaybetmek zorsa pazarlık ve yoğunlaşma riski artabilir.
Kısa notunuz. Excel çıktısına aynen yazılır.
Not: Çok düşük marj + yüksek vade “müşteriyi finanse edip üstüne para kazanamama” riskini doğurabilir.

Risk Skoru (0–100)

—

Ağırlıklı skor = 100 - risk puanları

Risk Bandı

—

Band: Düşük / Orta / Yüksek / Kritik

Önerilen Güvenli Satış Limiti

—

Politika + risk kırpımı + yoğunlaşma kontrolü

Önerilen Vade

—

Skora göre vade önerisi

Maruziyet / Limit

—

Mevcut açık alacağın önerilen limite oranı

Yoğunlaşma (Müşteri Payı)

—

Müşteri satış / Toplam satış

Tahsilat Profili Özeti

—

—
Sonuçları nasıl okumalıyım?
Bu ekrandaki Skor, “bu müşteriye vadeli satış yaparken ne kadar rahat olabileceğinizi” özetler. Skor yükseldikçe vade/limit esneyebilir; skor düştükçe sevkiyat onayı, teminat, kısmi peşin gibi önlemler gerekir.

Önerilen güvenli satış limiti ise “bu müşteride aynı anda taşınabilecek” makul açık alacak seviyesine dair bir öneridir. Siz Açık Alacak alanına mevcut maruziyeti girince, sistem bunu önerilen limite bölerek Limit kullanımı oranını verir. Bu oran %100’e yaklaşıyorsa, “yeni satış yapmadan önce tahsilat görmek” daha sağlıklı olur.

En alttaki Otomatik Yorumlar bölümü; hangi verinin sonucu aşağı/yukarı çektiğini günlük bir dille söyler.

Otomatik Yorumlar ve Kontroller

Bu bölüm, girilen verilere göre otomatik değerlendirme ve tutarlılık kontrolleri sunar.
    Skor (0–100) = 100 - (Gecikme Riski + Vade Riski + Vadesi Geçmiş Riski + Yoğunlaşma Riski + Teminat Düzeltmesi + Kârlılık/Operasyon Riski + Hukuki/BadDebt Riski) Güvenli Satış Limiti = (Müşteri Aylık Satış × Politika Katsayısı × Risk Faktörü) × Yoğunlaşma Kırpımı

    Detaylı Rehber

    Bu araç; pratikte sık kullanılan “vadeli satış limiti / müşteri risk değerlendirme” mantığını tek ekranda toplar: vade/ödemeler, gecikme, vadesi geçmiş, koruma/teminat, yoğunlaşma ve kârlılık. Ağırlıklar genel prensiplere göre kurgulanmıştır; şirketinizin risk iştahına ve satış politikasına göre eşikleri kolayca revize edebilirsiniz.

    Uygulama önerisi: Skoru tek başına “karar” olarak değil, bir aksiyon tetikleyicisi olarak kullanın. Örn. skor düşerse: limit dondurma, sevkiyat kontrolü, teminat isteme, kısmi peşin, sigorta/faktoring gibi.