FinansAnalitik
Görüşme Talep Et → Görüşme →
Ana Sayfa Hizmetler Finansal Analiz Eğitimler Kurumsal Eğitimler Online Eğitimler Yayınlar Makaleler Kitaplar Kurumsal Hakkımızda İletişim
Ana Sayfa / Finansal Analiz / Müşteri Risk Skoru ve Kredi Limiti Online Hesaplama Aracı
Finansal Analiz • Müşteri Riski • Tahsilat • Kredi Limiti • 25-40 dk okuma • 2026-02-13

Müşteri Risk Skoru ve Kredi Limiti Online Hesaplama Aracı

Bu sayfa iki bölümden oluşmaktadır: (1) üstte yer alan hesaplayıcı ve (2) altta yer alan detaylı rehber. Hesaplayıcı; müşteri bazında risk skoru, limit önerisi, vade/aksiyon önerileri ve otomatik kontroller üretir.

Not: Bu araç, pratik bir “kredi komitesi ön kontrolü” gibi çalışır. Ama nihai karar için sözleşmeler, teminat dokümanları, limit politikası ve sektör dinamikleri ayrıca dikkate alınmalıdır.
Hesaplayıcıya Git Makale ve Rehber →
Kısa fikir: Müşteri riski yalnızca “ödemiyor mu?” sorusu değildir. Vade, gecikme davranışı, yoğunlaşma, teminat ve kârlılık birlikte okunmalıdır.
Kısaltmaların anlamları:
DSO Days Sales Outstanding (Ticari Alacak Gün / Ortalama Tahsilat Süresi)
DPO Days Payable Outstanding (Ticari Borç Gün / Ortalama Ödeme Süresi) — müşteri aracı için referans kıyas
CCC Cash Conversion Cycle (Nakit Dönüşüm Döngüsü) — işletme sermayesi etkisi

Hızlı Hesaplayıcı: Müşteri Risk Skoru + Limit + Vade Önerisi

TR sayı formatı desteklenmektedir. Örnek: 1.150.000. Sistem bu değeri 1.150.000 olarak yorumlar. Excel dışa aktarma: Bu sayfada girilen veriler, skor mantığı, formüller ve notlar ile birlikte tek dosyada indirilebilir.
Bilgilendirme: Veri giriş alanları ilk açılışta kapalıdır. Her bir başlığa tıklanması halinde: kapalıysa açılır, açıksa kapanır.
(Amaç: ilk açılışta form yoğunluğunu azaltmaktır.)

Bu hesaplayıcı ne yapıyor? (Basit anlatım)

Siz bu ekranda bir müşteri için birkaç temel bilgi giriyorsunuz: satış hacmi (müşterinin büyüklüğü), vade ve gecikme (ödemeyi ne kadar geciktiriyor), mevcut açık alacak (şu anki maruziyet), teminat (riski azaltan koruma) ve kârlılık/operasyon (bu müşteriden gerçekten para kazanıyor muyuz?).

Sistem bu verileri “tek tek” yorumlayıp birleştirir: önce her başlıktaki riski küçük puanlar halinde hesaplar (gecikme riski, vade riski, vadesi geçmiş riski, yoğunlaşma riski vb.). Sonra bu risk puanları toplanır ve 100 üzerinden skor üretilir. Basitçe: Risk yükselirse skor düşer.

  • Skor (0–100): 100’e yaklaştıkça “daha rahat”, 0’a yaklaştıkça “daha riskli” anlamına gelir.
  • Risk bandı: Skoru dört sınıfa çevirir: Düşük / Orta / Yüksek / Kritik.
  • Önerilen limit: Müşterinin aylık satışını (yıllık satış / 12) alır, şirketinizin politika katsayısı ile çarpar, sonra skora göre artırıp/azaltır. Ayrıca müşteri payı çok yüksekse (yoğunlaşma) limiti bir miktar kırpar, teminat varsa da sınırlı bir destek ekler.
  • Önerilen vade: Skor düştükçe vade kısalır; çok kötü skorda “peşin/koruma” önerilir.
  • Maruziyet/Limit: Şu anki açık alacağın, önerilen limite oranıdır. Oran yükseldikçe yeni sevkiyat için “kontrol/onarım” ihtiyacı artar.
Mini ipucu: Sonuçlar “otomatik yorumlar” bölümünde sade bir dille açıklanır. Eğer bir veride tutarsızlık varsa (ör. vadesi geçmiş alacak açık alacaktan büyük gibi) sistem ayrıca uyarı verir.

1) Şirket Parametreleri (Bazlar)

Şirketinizin toplam yıllık net satışıdır (KDV hariç). Müşteri payı (yoğunlaşma) hesabında payda olarak kullanılır. Eğer bu alan boş kalırsa “yoğunlaşma” sağlıklı hesaplanamaz.
Şirketin hedef tahsilat süresidir. Bu araçta “referans” olarak tutulur; yorumlarda kıyas amaçlı kullanılabilir.
Limit önerisinin başlangıç kuralıdır: Limit ≈ (Müşteri aylık satış × bu katsayı). Örn: 1,0 → yaklaşık 1 aylık satış; 1,5 → yaklaşık 1,5 aylık satış.
Ekrandaki sonuçların yazım biçimini değiştirir. Hesaplamayı değiştirmez.
Baz gün sayısıdır (raporlama alışkanlığına göre 360/365 seçilebilir). Bu araçta “not” niteliğindedir.
Ekranda ve Excel çıktısında hangi para birimi yazacağını belirler (hesap mantığını değiştirmez).
Kabul edilen formatlar: 1.150.000 / 1150000 / 1.150.000,50 / 1,150,000.50
İpucu: Binlik ayraçlar önemli değil; sistem sayıyı temizleyip anlayacak şekilde tasarlanmıştır.

2) Müşteri Kimliği ve Özet

Sadece takip amaçlıdır; rapor/Excel çıktısında görünür.
Bazı sektörlerde vade/riske küçük düzeltme uygulanabilir (minör etki).
Müşteriyle çalışma geçmişidir. Çok kısa ilişki küçük risk artırır; uzun ilişki küçük risk azaltır.
Sizin iç notunuzdur. Excel çıktısına aynen yazılır.
Risk — Skor — Limit — Vade —
İpucu: Bu KPI’lar aşağıdaki detay veriler değiştikçe otomatik güncellenir.

3) Detay Veri Girişi (Bölümler)

A) Satış Hacmi ve Yoğunlaşma ›Tıklayın, açılır
Bu müşteriye yapılan yıllık net satış (KDV hariç). “Müşteri payı” ve “limit baz satış” için ana veridir.
İpucu: Son 12 ay fiili satış veya bütçe/plan (politikanıza göre) kullanılabilir.
= Müşteri satış / Toplam satış. Pay büyüdükçe yoğunlaşma riski artar.
Ortalama tek fatura büyüklüğüdür. Limitin “kaç faturayı taşıdığı” ve alt/üst sınırlar için kullanılır.
İpucu: Düzenli fatura kesiliyorsa ortalama; proje bazlıysa tipik/medyan değer seçilebilir.
Satışlar dönemsel dalgalanıyorsa tahsilat ve açık alacak dalgalanması da artabilir (yorumlarda dikkate alınır).
“Tek kontrata bağlılık” varsa risk artar ve limitte küçük kırpım uygulanır.
İptal/iade baskısı arttıkça operasyonel sürtünme ve tahsilat ihtilafı ihtimali artabilir.
Not: Müşteri yoğunlaşması arttıkça, tek müşteride yaşanacak bir tahsilat problemi nakit akışını daha sert etkileyebilir.
B) Vade ve Tahsilat Davranışı ›Tıklayın, açılır
Satış sözleşmesindeki nominal vadeyi yazınız. Vade uzadıkça “vade riski” artar ve limit baskılanabilir.
Fiili tahsilat gecikmesi. Düzenli gecikme varsa risk daha yüksektir.
Bir kez yaşanan “en kötü” gecikme. Ortalama düşük ama maksimum yüksekse tekil olay olabilir.
Mutabakat, iade, evrak gibi süreçler sık sık sorun çıkarıyorsa tahsilat sürtünmesi artar.
Varsa: tahsilat hızlanır; ancak marj etkisi ayrıca değerlendirilmelidir.
Ödeme tipi “koruma” anlamına gelebilir. Peşin/akreditif/teminat mektubu gibi tipler risk puanını düşürebilir.
Not: Skorlamada “ortalama gecikme” ve “maksimum gecikme” birlikte dikkate alınır. Ortalama düzgün, maksimum bir iki kez patlıyorsa (tekil olay) farklı; ortalama sürekli yüksekse daha farklı yorumlanır.
C) Mevcut Alacak ve Maruziyet ›Tıklayın, açılır
Bu müşteriden halen tahsil edilmemiş toplam alacak (brüt). “Limit kullanımı” hesabının payıdır.
İpucu: Cari hesap ekstresi / yaşlandırma raporundan alınabilir.
Açık alacağın vadesi geçmiş kısmıdır. Vadesi geçmiş tutar yükseldikçe skor daha hızlı düşer.
Hukuki süreç sinyali risk bandını ağırlaştırabilir ve “kritik” uyarı üretir.
Tipik olarak aynı anda kaç fatura açık kalıyor? Limitin makul alt/üst sınır kontrolünde kullanılır.
Bu müşteriyle ilgili geçmişte yazılan şüpheli/zarar tutarı varsa giriniz (24 ay). Risk puanına yansır.
Ödeme planı çoğu zaman “risk sinyali”dir; ancak iyi yönetiliyorsa geçiş dönemi olabilir (yorumlarda belirtilir).
Not: Vadesi geçmiş alacağın yüksekliği, skoru hızlı şekilde aşağı çeker ve limit önerisini kırpar.
D) Teminat ve Koruma Katmanları ›Tıklayın, açılır
Banka teminat mektubu, depozito, bloke, ipotek vb. nakde çevrilebilir teminatların parasal karşılığı. Bu araç teminatı “risk azaltıcı” unsur olarak dikkate alır.
Kalite yükseldikçe teminatın “risk azaltma” etkisi artar.
Kredi sigortası/faktoring gibi mekanizmalar tahsilat riskini azaltır ve skoru destekleyebilir.
Çek/senet varsa “kalite” önemlidir. Zayıf kalite risk artırıcı sinyal olabilir.
Grup/şahıs garantisi risk algısını sınırlı ölçüde azaltabilir (politikanıza göre etkisi artırılabilir).
= Teminat / Açık alacak. %100’e yaklaşması güçlü koruma anlamına gelir.
Not: Teminat varsa “risk” ile “limit” aynı şey değildir. Risk düşebilir; ama limit yine de maruziyet/yoğunlaşma nedeniyle sınırlı kalabilir.
E) Kârlılık ve Operasyonel Sürtünme ›Tıklayın, açılır
Bu müşteri özelinde (veya ürün grubu bazında) brüt marj. Çok düşük marj + uzun vade “finansman yükü” yaratır.
İade/iskonto artarsa ihtilaf ve tahsilat sürtünmesi artabilir. (Kampanya iskontosu da dahil edilebilir.)
Kalite/teslimat sorunları mutabakat gecikmesi, iade ve tahsilat gecikmesi doğurabilir.
Fiyatlama gücü düşükse müşteriyle pazarlık baskısı artabilir; marj/vade dengesi bozulabilir.
Bu müşteri kaybedilirse “yerine koymak” zor mu? Zorsa yoğunlaşma ve pazarlık riski artabilir (yorumlarda dikkate alınır).
Operasyonel kısa notunuz. Excel çıktısına aynen yazılır.
Not: Çok düşük marj + yüksek vade kombinasyonu “müşteriyi finanse edip üstüne para kazanamama” riskini doğurabilir.

Risk Skoru (0–100)

—

Ağırlıklı skor = 100 - risk puanları

Risk Bandı

—

Band: Düşük / Orta / Yüksek / Kritik

Önerilen Kredi Limiti

—

Politika + risk kırpımı + yoğunlaşma kontrolü

Önerilen Vade

—

Skora göre vade önerisi

Maruziyet / Limit

—

Mevcut açık alacağın önerilen limite oranı

Yoğunlaşma (Müşteri Payı)

—

Müşteri satış / Toplam satış

Tahsilat Profili Özeti

—

—
Sonuçları nasıl okumalıyım?
Bu ekrandaki Skor “müşteriye açık hesap satış yaparken ne kadar rahat olduğunuzu” özetler. Skor yükseldikçe vade/limit esneyebilir; skor düştükçe sevkiyat onayı, teminat, kısmi peşin gibi önlemler gerekir.

Önerilen limit ise “bu müşteride aynı anda taşınabilecek” makul açık alacak seviyesine dair bir öneridir. Siz Açık Alacak alanına mevcut maruziyeti girince, sistem bunu önerilen limite bölerek Limit kullanımı oranını verir. Bu oran %100’e yaklaşıyorsa, “yeni satış yapmadan önce tahsilat görmek” daha sağlıklı olur.

En altta yer alan Otomatik Yorumlar bölümü; hangi verinin sonucu aşağı/yukarı çektiğini günlük bir dille söyler. Yani sadece “skor kaç” değil, “niye o skor çıktı” sorusuna da cevap verir.

Otomatik Yorumlar ve Kontroller

Bu bölüm, girilen verilere göre otomatik değerlendirme ve tutarlılık kontrolleri sunar.
    Skor (0–100) = 100 - (Gecikme Riski + Vade Riski + Vadesi Geçmiş Riski + Yoğunlaşma Riski + Teminat Düzeltmesi + Kârlılık/Operasyon Riski + Hukuki/BadDebt Riski) Limit = (Müşteri Aylık Satış × Politika Katsayısı × Risk Faktörü) × Yoğunlaşma Kırpımı

    Detaylı Rehber

    Bu araç; pratikte sık kullanılan “müşteri kredi değerlendirme” mantığını tek ekranda toparlar: vade/ödemeler, gecikme, vadesi geçmiş, teminat, yoğunlaşma ve kârlılık. Skorlamadaki ağırlıklar genel prensiplere göre kurgulanmıştır; şirketinizin kredi politikasına göre ağırlıkları kolayca güncelleyebilirsiniz.

    Uygulama önerisi: Skoru tek başına “karar” olarak değil, bir aksiyon tetikleyicisi olarak kullanınız. Örn. skor düşerse: limit dondurma, sevkiyat kontrolü, teminat isteme, kısmi peşin, sigorta/faktoring gibi.