Takas, Saklama ve Operasyon İşlemleri

Borçlanma Araçları Piyasasının Yapısı ve İşlem Türleri

Borçlanma Araçları Piyasasının Yapısı ve İşlem Türleri

Borçlanma araçları piyasası, devletin ve özel sektörün borçlanma ihtiyacını karşılamak amacıyla oluşturulmuş organize bir piyasadır. Bu piyasa, sermaye piyasalarının en derin ve en likit segmentlerinden biridir.

Bu piyasada işlem gören araçlar:

• Devlet tahvilleri
• Hazine bonoları
• Özel sektör tahvilleri
• Finansman bonoları
• Banka bonoları

Bu bölümde piyasanın yapısı ve işlem türleri bütüncül şekilde ele alınacaktır.

1) Borçlanma Araçları Piyasasının Genel Yapısı

Bu piyasa, Borsa İstanbul bünyesinde organize edilmiş olup farklı pazarları içerir.

Başlıca pazarlar:

• Kesin alım satım pazarı
• Repo-ters repo pazarı
• Swap pazarı

Her pazar farklı bir finansal ihtiyaca hizmet eder.

2) Kamu Borçlanma Araçlarında Kotasyon Yöntemi

Devlet tahvilleri ve hazine bonoları genellikle kotasyon yöntemi ile işlem görür.

Kotasyon yöntemi:

• Alış ve satış fiyatlarının ilan edilmesini içerir
• Piyasa yapıcılığına dayanır

Bu sistem:

• Likidite sağlar
• Sürekli fiyat oluşumuna imkan tanır

3) Özel Sektör Borçlanma Araçlarında Kotasyon

Özel sektör tahvilleri ve bonoları da kotasyon yöntemi ile işlem görür ancak likidite kamu araçlarına göre daha düşüktür.

Bu nedenle:

• Fiyat oluşumu daha sınırlıdır
• Piyasa yapıcı rolü daha kritiktir

4) Kesin Alım Satım İşlemleri

Kesin alım satım işlemleri, borçlanma araçlarının kalıcı olarak el değiştirdiği işlemlerdir.

Bu işlemlerde:

• Menkul kıymet devredilir
• Karşılığında nakit alınır

Bu işlem türü, piyasadaki en temel işlemdir.

5) Repo ve Ters Repo İşlemleri

Repo, bir menkul kıymetin belirli bir vadede geri alınmak üzere satılmasıdır.

Ters repo ise bunun tam tersidir.

Repo:

• Nakit ihtiyacını karşılar

• Nakit değerlendirme aracıdır

6) Menkul Kıymet Tercihli Repo

Bu repo türünde belirli bir menkul kıymet tercih edilir.

Yani:

• Standart repo değil
• Spesifik kıymet üzerinden yapılır

7) Nitelikli Repo

Nitelikli repo işlemleri yalnızca belirli yatırımcı grupları arasında yapılır.

Bu işlem:

• Daha büyük hacimli
• Daha profesyonel yatırımcılar arasında

8) Taşınan Emirler

Taşınan emirler, belirli bir süre geçerliliğini koruyan emirlerdir.

Bu emirler:

• İptal edilene kadar
• Gerçekleşene kadar

9) Swap Pazarı

Swap işlemleri, iki taraf arasında nakit akışlarının değiştirilmesini ifade eder.

Genellikle:

• Faiz swapı
• Döviz swapı

Amaç:

• Risk yönetimi
• Faiz veya döviz riskinden korunma

GENEL ÖZET

• Borçlanma piyasası çok pazarlı yapıdadır
• Repo ve ters repo temel işlemlerdir
• Kesin alım satım kalıcı işlemdir
• Swap risk yönetim aracıdır