Geniş Kapsamlı Sermaye Piyasası Mevzuatı ve Meslek Kuralları

Sermaye Piyasasında Denetim ve Gözetim Mekanizmaları

📌 Denetim ve Gözetim Nedir?

Sermaye piyasasında denetim ve gözetim; piyasanın adil, şeffaf ve güvenilir şekilde işlemesini sağlamak amacıyla yapılan kontrol ve izleme faaliyetleridir.

---

⚖️ Denetim vs Gözetim

Denetim	Gözetim
Geçmişe bakar	Anlık izler
Kontrol eder	Takip eder
Rapor üretir	Alarm üretir

---

🏛️ Temel Kurumlar

• SPK (Sermaye Piyasası Kurulu)
• Borsa İstanbul
• TSPB
• Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK)
• Takasbank

---

📊 1) SPK (Ana Otorite)

• Düzenleme yapar
• Denetler
• Ceza verir
• Yetki iptal edebilir

---

📈 2) BORSA İSTANBUL

• İşlemleri izler
• Anlık gözetim yapar
• Şüpheli işlemleri raporlar

---

🏦 3) TAKASBANK

• Takas işlemlerini yürütür
• Risk yönetimi sağlar
• Teminat sistemi kurar

---

📂 4) MKK (Merkezi Kayıt Kuruluşu)

• Yatırımcı kayıtlarını tutar
• Hisse sahipliğini izler
• Elektronik kayıt sağlar

---

📘 5) TSPB

• Meslek düzeni sağlar
• Disiplin uygular
• Eğitim ve standart belirler

---

🔍 DENETİM TÜRLERİ

• İç denetim → kurum içinde
• Dış denetim → bağımsız kuruluşlar
• Kamu denetimi → SPK

---

🚨 GÖZETİM TÜRLERİ

• İşlem gözetimi
• Piyasa gözetimi
• Manipülasyon izleme

---

⚠️ ŞÜPHELİ İŞLEM

• Normal dışı fiyat hareketi
• Hacim patlaması
• Ani alım-satım

---

📊 DENETİM SÜRECİ

1. Tespit
2. İnceleme
3. Rapor
4. Karar
5. Yaptırım

---

⚖️ YAPTIRIMLAR

• Para cezası
• İşlem yasağı
• Lisans iptali
• Hapis (suç varsa)

---

🧠 SINAV ÖZETİ

• SPK = düzenler + ceza verir
• Borsa = izler
• MKK = kayıt tutar
• Takasbank = takas yapar
• Denetim = geçmiş / Gözetim = anlık

• Kurumları ayırt etmek
• Denetim-gözetim farkını anlamak
• Süreçleri öğrenmek
• Sınav tuzaklarını çözmek

• SPK en güçlü kurum
• Borsa gözetim yapar
• MKK kayıt tutar