Türev Araçlar, Piyasalar ve Risk Yönetimi

50 Kritik Bilgi

50 Kritik Bilgi

Bu bölüm, Türev Araçlar, Piyasalar ve Risk Yönetimi eğitiminin tamamı için sınav öncesi hızlı tekrar amacıyla hazırlanmıştır. Aşağıdaki 50 bilgi, kitap boyunca işlenen temel kavramların en kritik ve en sık sorulan özetidir. Amaç, uzun anlatımları tekrar etmek değil; öğrencinin zihninde net, kısa ve ayırt edici bilgi blokları oluşturmaktır.

1. Türev araçların değeri, başka bir dayanak varlığın fiyatından türetilir.
2. Türev araçların temel kullanım alanları risk yönetimi, arbitraj ve spekülasyondur.
3. Forward sözleşmeler genellikle tezgâhüstü piyasalarda yapılır.
4. Futures sözleşmeler organize piyasalarda işlem görür ve standarttır.
5. Forward sözleşmelerde karşı taraf riski futures sözleşmelere göre daha yüksektir.
6. Futures sözleşmelerde merkezi takas mekanizması karşı taraf riskini azaltır.
7. Opsiyon alıcısı hak sahibidir; kullanmak zorunda değildir.
8. Opsiyon satıcısı yükümlülük taşır.
9. Call opsiyonu alma hakkı verir.
10. Put opsiyonu satma hakkı verir.
11. Opsiyon primi, hakkı elde etmek için baştan ödenen bedeldir.
12. Opsiyon primi içsel değer ve zaman değerinden oluşur.
13. Volatilite arttıkça opsiyon primi genel olarak artma eğilimindedir.
14. Vade uzadıkça opsiyonun zaman değeri genellikle artar.
15. Call için dayanak fiyat yükseldikçe opsiyon değeri genellikle artar.
16. Put için dayanak fiyat düştükçe opsiyon değeri genellikle artar.
17. Swap sözleşmeleri çoğu zaman nakit akışlarının takasına dayanır.
18. Faiz swapı, sabit ve değişken faiz akışlarının takasıdır.
19. Döviz swapı, farklı para birimlerindeki faiz ve bazen anapara akışlarını içerebilir.
20. Swap piyasaları büyük ölçüde tezgâhüstü ve kurumsal niteliktedir.
21. Swaplarda karşı taraf riski vardır.
22. CDS, kredi temerrüt riskine karşı koruma sağlayan türev üründür.
23. CDS’te koruma alan taraf prim öder, koruma satan taraf temerrüt halinde ödeme yapar.
24. Egzotik ürünler, vanilla ürünlere göre daha fazla koşul içeren yapılardır.
25. Asya opsiyonlarında ortalama fiyat esas alınabilir.
26. Bariyerli opsiyonlarda belirli fiyat seviyesinin görülüp görülmemesi önemlidir.
27. Seçim opsiyonunda yatırımcı ileride call mı put mu olacağını seçebilir.
28. Dijital opsiyonlarda belirli koşul gerçekleşirse sabit ödeme yapılabilir.
29. Hedge, mevcut riskin ters yönünde pozisyon alarak zararı azaltma işlemidir.
30. İthalatçı kur artışından korunmak ister.
31. İhracatçı kur düşüşünden korunmak ister.
32. İthalatçı döviz futures ile korunurken genellikle uzun pozisyon alır.
33. İhracatçı döviz futures ile korunurken genellikle kısa pozisyon alır.
34. Portföy sigortasında protective put önemli bir stratejidir.
35. Protective put = hisse al + put al.
36. Covered call = hisse al + call sat.
37. Covered call prim geliri yaratır ancak yükseliş kazancını sınırlayabilir.
38. Bull spread sınırlı yükseliş beklentisinde kullanılır.
39. Bear spread sınırlı düşüş beklentisinde kullanılır.
40. Straddle, yön bağımsız yüksek hareket beklentisidir.
41. Strangle, straddle’a göre daha düşük maliyetli ama daha fazla hareket gerektiren stratejidir.
42. Butterfly stratejisi genellikle düşük volatilite beklentisinde kullanılır.
43. Strip, düşüş ağırlıklı volatilite stratejisidir.
44. Strap, yükseliş ağırlıklı volatilite stratejisidir.
45. Vadeli işlem fiyatlamasının temel yaklaşımı taşıma maliyeti modelidir.
46. Baz = Spot fiyat − Vadeli fiyat.
47. Baz riski, spot ve vadeli fiyatların tam uyumlu hareket etmemesinden doğar.
48. Put-call parity, Avrupa tipi aynı dayanaklı call ve put arasında denge ilişkisi kurar.
49. Black-Scholes modeli opsiyon fiyatlamasının temel analitik modellerinden biridir.
50. Greeks, opsiyon fiyatının farklı risk faktörlerine duyarlılığını ölçer; Delta, Gamma, Theta, Vega ve Rho en temel olanlardır.