Genel Ekonomi

50 Kritik Bilgi

50 Kritik Bilgi

Bu sayfa, Genel Ekonomi dersinin tamamından derlenmiş en kritik 50 bilgiyi tek yerde toplamak amacıyla hazırlanmıştır. Amaç; çok uzun konu tekrarları yerine, sınavdan önce hızlı biçimde tekrar edilebilecek kısa ama yüksek puan etkisine sahip notları sunmaktır. Buradaki maddeler özellikle sık karıştırılan kavramlar, temel formüller, politika yönleri ve klasik sınav ayrımlarına odaklanır.

Temel Kavramlar

1. Kıtlık, sınırsız ihtiyaçlara karşılık kaynakların sınırlı olmasıdır.
2. Fırsat maliyeti, yapılan tercih nedeniyle vazgeçilen en iyi alternatifin değeridir.
3. Ekonomik mal kıt olan maldır; serbest mal ise kıt olmayan maldır.
4. Marjinal fayda, tüketilen son birimin sağladığı ek faydadır.
5. Azalan marjinal fayda kanununa göre tüketim arttıkça ek fayda düşme eğilimindedir.
6. Kullanım değeri bir malın sağladığı faydayı, mübadele değeri ise piyasadaki değişim değerini ifade eder.
7. Elmas-su paradoksu, kullanım değeri ile mübadele değeri arasındaki farkı açıklar.
8. İkame mallar birbirinin yerine kullanılabilir; tamamlayıcı mallar birlikte tüketilir.
9. Üretim, mal ve hizmetlerin fayda yaratacak şekilde ortaya çıkarılmasıdır.
10. Üretim faktörleri emek, sermaye, doğal kaynaklar ve girişimcidir.

Arz, Talep ve Denge

11. Talep kanununa göre diğer koşullar sabitken fiyat arttığında talep edilen miktar azalır.
12. Arz kanununa göre diğer koşullar sabitken fiyat arttığında arz edilen miktar artar.
13. Talep edilen miktar değişimi ile talep değişimi aynı şey değildir.
14. Malın kendi fiyatındaki değişim talep eğrisi üzerinde hareket yaratır; gelir gibi unsurlar talep eğrisini kaydırır.
15. Malın kendi fiyatındaki değişim arz eğrisi üzerinde hareket yaratır; teknoloji ve maliyet gibi unsurlar arzı kaydırır.
16. Denge fiyatı arz ile talebin kesiştiği noktada oluşur.
17. Arz fazlası varsa fiyat üzerinde düşüş baskısı oluşur.
18. Talep fazlası varsa fiyat üzerinde artış baskısı oluşur.
19. Tüketici rantı, tüketicinin ödemeye razı olduğu fiyat ile fiilen ödediği fiyat arasındaki farktır.
20. Normal malda gelir artınca talep artar; düşük malda gelir artınca talep azalabilir.

Esneklik, Üretim ve Piyasa Türleri

21. Talebin fiyat esnekliği 1’den büyükse talep esnektir.
22. Talebin fiyat esnekliği 1’den küçükse talep katıdır.
23. Çapraz talep esnekliği pozitifse mallar ikame, negatifse tamamlayıcıdır.
24. Gelir esnekliği pozitif olan mallar normal maldır.
25. Kısa dönemde en az bir üretim faktörü sabittir; uzun dönemde tüm faktörler değişkendir.
26. Marjinal maliyet eğrisi, ortalama maliyet eğrisini minimum noktasında keser.
27. Tam rekabet piyasasında firma fiyat alıcısıdır.
28. Monopol piyasasında tek satıcı vardır ve giriş engelleri yüksektir.
29. Oligopol piyasasında az sayıda büyük firma bulunur ve karşılıklı bağımlılık vardır.
30. Monopolcü rekabet piyasasında çok sayıda firma ve ürün farklılaştırması birlikte görülür.

Para, Merkez Bankası ve Maliye Politikası

31. Paranın temel işlevleri değişim aracı, hesap birimi, değer saklama ve ertelenmiş ödeme standardı olmaktır.
32. M1 = nakit para + vadesiz mevduat.
33. M2 = M1 + vadeli mevduat.
34. Para piyasası kısa vadeli fonların karşılaştığı piyasadır.
35. Merkez bankasının temel amacı çoğu zaman fiyat istikrarıdır.
36. Genişletici para politikası faiz düşüşü ve likidite artışı ile ilişkilidir.
37. Daraltıcı para politikası faiz artışı ve likidite daralması ile ilişkilidir.
38. Maliye politikası devletin vergi ve harcamalar yoluyla ekonomiyi etkilemesidir.
39. Bütçe Dengesi = Gelir - Gider formülüyle gösterilir.
40. Genişletici maliye politikası = kamu harcamaları artışı ve/veya vergi indirimi.

Makroekonomi, Büyüme ve Dış Ekonomi

41. Mal piyasası dengesi basit biçimde Y = C + I + G olarak gösterilebilir.
42. Para piyasası dengesi reel para arzının reel para talebine eşit olmasıdır.
43. IS eğrisi mal piyasası dengesini, LM eğrisi para piyasası dengesini gösterir.
44. GSYH = C + I + G + (X - M) harcama yöntemi formülüdür.
45. Reel GSYH fiyat etkisinden arındırılmış üretim düzeyini gösterir.
46. İşsizlik oranı = İşsiz / İşgücü x 100 formülüyle hesaplanır.
47. Ekonomik büyüme reel GSYH artışını ifade eder.
48. Solow modelinde uzun dönemde kişi başına kalıcı büyümenin temel kaynağı teknolojik gelişmedir.
49. Karşılaştırmalı üstünlük teorisi fırsat maliyeti farkına dayanır.
50. Esnek kur rejiminde Mundell-Fleming yaklaşımına göre para politikası, sabit kur rejiminde ise maliye politikası görece daha etkilidir.

Hızlı Final Notu

Bu 50 madde, sınav öncesi son tekrar için kullanılabilecek çekirdek bilgileri içerir. Özellikle formüller, politika yönleri, kavram ayrımları ve sık karıştırılan başlıklar üzerinde durulmalıdır. Hızlı tekrar yaparken bu maddelerin her birini en az bir örnekle zihinde canlandırmak faydalı olacaktır.