Finansal Analiz Nedir? Yöntemleri, Formülleri ve Profesyonel Uygulama Rehberi
Finansal analiz; bir şirketin rakamlarını okumak değil, o rakamların arkasındaki ekonomik gerçeği görmek sanatıdır. Karlılık, likidite, borçluluk, nakit üretme kapasitesi ve değer yaratma gücü ancak doğru analiz edildiğinde anlaşılır.
İçindekiler
- 1. Finansal Analiz Nedir?
- 2. Finansal Analiz Yöntemleri
- 3. Oran Analizi ve Formüller
- 4. Nakit Akış Analizi
- 5. Karlılık ve Marj Analizi
- 6. İşletme Sermayesi Analizi
- 7. Finansal Analiz ve Şirket Değerleme İlişkisi
- 8. Profesyonel Yaklaşım ve Sık Yapılan Hatalar
1. Finansal Analiz Nedir?
Finansal analiz; bilanço, gelir tablosu ve nakit akış tablosunun sistematik incelenmesi yoluyla şirket performansının değerlendirilmesidir. Amaç yalnızca geçmişi görmek değil, geleceği öngörebilmektir.
2. Finansal Analiz Yöntemleri
Yatay Analiz (Trend Analizi)
Değişim Oranı = (Cari Dönem - Önceki Dönem) / Önceki Dönem
Dikey Analiz (Yüzde Yöntemi)
Kalem Oranı = Kalem Tutarı / Toplam Aktif veya Net Satış
Oran Analizi
Likidite, borçluluk, faaliyet ve karlılık oranları kullanılır.
3. Oran Analizi ve Temel Formüller
Likidite Oranları
Cari Oran = Dönen Varlıklar / Kısa Vadeli Borçlar Asit Test Oranı = (Dönen Varlıklar - Stoklar) / KV Borçlar
Kaldıraç Oranları
Borç / Özsermaye = Toplam Borç / Özsermaye Borç / Aktif = Toplam Borç / Toplam Aktif
Karlılık Oranları
Brüt Marj = Brüt Kar / Net Satış EBITDA Marjı = EBITDA / Net Satış Net Kar Marjı = Net Kar / Net Satış ROE = Net Kar / Özsermaye ROA = Net Kar / Toplam Aktif
Faaliyet Oranları
Stok Devir Süresi = (Ortalama Stok / Satılan Malın Maliyeti) × 365 Alacak Devir Süresi = (Ortalama Ticari Alacak / Net Satış) × 365 Borç Devir Süresi = (Ortalama Ticari Borç / SMM) × 365
4. Nakit Akış Analizi
Kar ile nakit aynı şey değildir.
Serbest Nakit Akışı (FCF) = EBIT × (1 - Vergi Oranı) + Amortisman - Yatırım Harcamaları - İşletme Sermayesi Artışı
Şirket değerlemesinde kullanılan temel büyüklük budur.
5. Karlılık ve Marj Analizi
- Brüt kar trendi
- Faaliyet marjı sürdürülebilirliği
- Finansman gideri baskısı
- Vergi etkisi
Ciro artışı her zaman değer artışı değildir. Marj daralıyorsa şirket değer kaybediyor olabilir.
6. İşletme Sermayesi Analizi
Net İşletme Sermayesi = Dönen Varlıklar - Kısa Vadeli Borçlar
İşletme sermayesi artışı nakit tüketir. Büyüyen şirketlerin en büyük riski budur.
7. Finansal Analiz ve Şirket Değerleme İlişkisi
Finansal analiz olmadan DCF modeli kurulamaz.
Firma Değeri = Σ [ FCF / (1 + WACC)^t ] + Terminal Değer
WACC hesaplaması:
WACC = (E/V × Ke) + (D/V × Kd × (1 - t))
8. Profesyonel Yaklaşım ve Sık Yapılan Hatalar
- Tek yıla bakmak
- Nakit akışını ihmal etmek
- Enflasyonu dikkate almamak
- Sektör karşılaştırması yapmamak
- Finansman maliyetini küçümsemek